دارو در برزخ!
علي رمضانپور- دارو که هميشه براي بهبود حال بيماران به کار گرفته ميشود امروز خودش حال و اوضاع خوبي ندارد و بيشتر از اينکه درد بيماران را برطرف کند براي تهيه آن، بيماران بايد رنج مضاعفي را تحمل کنند.دارو، کلمهاي که هر بيماري با آن آشناست، از قديم الايام دارو براي بهبود بيماريها بکار رفته است و در جوامع مختلف يکي از مهمترين کالاها که بايد به سهولت و در دسترس آحاد جامعه باشد دارو بوده است.يکي از شاخصهاي مهم در هر جامعهاي ارائه خدمات متعدد اجتماعي به مردم آن جامعه است که در اين زمينه صاحبنظران تاکيد موکد دارند که حوزه سلامت علي الخصوص دارو يکي از مولفههاي مهم رفاه اجتماعي به حساب ميآيد.به هر حال هيچ کشوري در دنيا تمام داروهاي مورد نياز خود را توليد نميکند حتي کشوري مانند آمريکا که از بزرگترين توليدکنندگان دارويي جهان به حساب ميآييد در 5 سال گذشته بزرگترين وارد کننده دارو بوده است البته بيشتر مواد اوليه دارويي، و اين در حالي است که کشور ما نيز در اين زمينه مستثني نيست و مقرون به صرفه هم نيست که ايران بخواهد تمام داروهاي خود را توليد داخل کند ولي بايد براي رسيدن به دانش توليد داروها براي زمانهاي بحراني اقدام کند.گذشته از اينکه کارتلهاي دارويي بعد از کارتلهاي نفتي بزرگترين کارتلهاي تجاري دنيا به حساب ميآيند نبايد مسئله رقابت در حوزه توليد دارو را فراموش کرد که امروزه اين رقابتها سودهاي کلاني براي شرکتهاي داروسازي دنيا به ارمغان آورده است. تمام اين مسائل حاکي از آن است که در دنياي امروزي و با توجه به تامين رفاه اجتماعي مردم جامعه بايد يک مديريت بسيار هوشمندانه در حوزه دارو صورت پذيرد تا اين کالاي استراتژيک که در برخي مواقع با محدود کردن تهيه آن براي کشورهاي ديگر فشار مضاعف وارد ميکنند تا در اين زمينه بتوانند امتيازهاي لازم را کسب کنند.با توجه به اين مباحث و همچنين با توجه به تحريمهاي هوشمندانه بر عليه ايران به خصوص تحريمهاي ارزي توسط غرب، تبادل ارز و باز کردن LC براي تهيه و ورود کالاهاي خارجي به کشور بسيار مشکل شده است که اين مسئله براي دارو نيز صدق ميکند ولي با توجه به اينکه کشور در حال تحريم است و بايد نهادها و سازمانها در داخل بيشتر با يکديگر هماهنگ باشند تا اين تحريمها کمتر به مردم فشار آورده و به فرموده مقام معظم رهبري بتوانيم اين پيچ تاريخي را عبور کنيم، مشاهده ميشود که پس از ماهها هنوز تهيه و تخصيص ارز براي اقلامي مانند دارو که از اولويتترين کالاهاي ضروري کشور به حساب ميآيد در کش و قوسهاي بروکراسي اداري دچار مشکل است.صحت اين مطالب را ميتوان در سخنرانيها و مطالب مسئولان ارشد وزارت بهداشت جستجو کرد که در اين زمينه دکتر عباس حاجي آخوندي رئيس سازمان غذا و دارو وزارت بهداشت عنوان ميکند که در طي سه ماه اول سال جاري در حدود 600 ميليون دلار ارز از طرف بانک مرکزي تخصيص يافته است ولي حتي نيمي از آن را نيز بانکها پرداخت نکردهاند که اين مسئله در بسياري از مواقع از مشکلات عمده حوزه دارو به حساب ميآيد.حال اين وضعيت زماني بسيارعجيبتر ميشود که دارو با شرايط کنوني و با توجه به تحريمهاي ارزي وارد کشور ميشود ولي متاسفانه براي مدت مديدي به دليل عدم تخصيص ارز بايد در گمرک و در انبارهاي که شرايط مناسب نگهداري دارو را ندارند خاک بخورد که با توجه به شروع فصل گرما معضل خرابي، داروها را تهديد ميکند در حاليکه ميتوان با يک رايزني منصفانه و بين بخشي بين وزارت بهداشت، وزارت صنايع و بانک مرکزي از خرابي داروها در گمرگ با تخصيص ارز به موقع جلوگيري به عمل آورد و داروها نيز هر چه سريعتر بدست بيماران برسد که نمونه موفق اين موضوع را ميتوان به همکاري سازمان غذا و دارو و انجمن”ام اس” ايران در تحقق داروي بتافرون بيماران ms اشاره کرد که جدا از ارزان شدن اين دارو و پايين آمدن قيمت آن از يک ميليون و 600 هزار تومان به 400 هزار تومان، رضايت و بهبودي بيماران را نيز حاصل کرد.ربيف، بتااينترفرون، آوانکس، تاي سايبري، سيتارابين، لوموستين و... نامهاي آشنا براي بيماران سرطاني و مبتلايان به”ام اس” است، واقعاً بيماران براي بيماريشان بايد دردي بزرگي را تحمل کنند و حتي در صورت دستيابي به برخي از همين داروهاي خاص بايد با عوارض بسيار بالاي اين داروها دست و پنجه نرم کنند، مثلأ داروي لوموستين LOMUSTINE که يک دارو براي درمان سرطان و در دسته داروهاي شيمي درماني است، در عين کميابي عوارض شديد خوني مثل کاهش گلبولهاي سفيد خون و اختلال در حرکت را براي بيمار به همراه دارد، حال بايد با کميابي يا بهتر است بگويم نايابي داروهاي خود روبرو شوند! داروهايي که شايد فقط کمي از رنجهاي آنان را التيام دهد آن هم با هزينههاي گزاف!صاحبنظران دارويي معتقد هستند که حوزه دارو را ميتوان به راحتي مديريت کرد بطوريکه دکتر رهبر مژدهيآذر با اشاره به اينکه در مورد کمبود دارو در يک شرايط خاصي هستيم و در مجموع 200 تا 300 قلم داروهاي خارجي و ايراني دچار کمبود مقطعي است، ميافزايد: از عمدهترين دليل و مشکل کمبود دارو، ارز ناکافي براي توليد و واردات دارو است که در زمان وزير سابق بهداشت چالش کمبود تخصيص ارز بين سازمان غذا و دارو و بانک مرکزي رخ داد ولي در حال حاضر گزارشاتي به دست ما رسيده است که عنوان شده است که ارز مورد نياز دارو و توليد آن در حال تخصيص است که اميدواريم اين مسئله واقعيت داشته باشد.در اين زمينه دکتر حاجي آخوندي نويد برطرف شدن مشکلات کمبودهاي دارويي در کشور را براي دو تا سه هفته آينده داده و عنوان کرده است که بايد ذخيره دارويي کشور به سمتي سوق پيدا کند تا حداقل به مدت 9 ماه ذخيره دارويي در کشور وجود داشته باشد زيرا در حال حاضر ذخيره برخي از داروها در کشور بسيار ناچيز است.به هر حال هر روز در رسانهها شاهد آن هستيم که رئيس انجمني و يا فعالان حوزه سلامت در گفتوگوهاي گلايه از کمبود دارو ميکنند و از آن طرف نيز مسئولان وزارت بهداشت نيز نويد برطرف شدن اين کمبودها را ميدهند در حاليکه جدا از بررسي چگونگي کمبودها از ديدگاه منتقدان و محقق شدن قول و وعدههاي مسئولان اجرايي حوزه سلامت، اين بيماران هستند که هر روز بيشتر از ديروز بر اثر اين ناهماهنگيهاي بين بخشي در سازمانهاي کشور رنجشان بيشتر ميشود، در حاليکه به فرموده مقام معظم رهبري: ما ميخواهيم اگر چنانچه کسي در يک خانواده مريض شد، بيش از رنج مريض داري رنج ديگري نداشته باشد.